Σταθερό σύμβολο του Φεστιβάλ των Καννών, πραγματικό Δισκοπότηρο γιά όλους τους κινηματογραφιστές τού πλανήτη, ο Χρυσός Φοίνικας, που επιβραβεύει την καλύτερη ταινία του διαγωνιστικού τμήματος, γιορτάζει φέτος τα εξήντα του χρόνια. Ομως ο Χρυσός Φοίνικας δέν ηταν πάντα ετσι οπως τον γνωρίζουμε στην σημερινή του μορφή. Η ανώτατη επιβράβευση γνώρισε πολλές αλλαγές από την δημιουργία του Φεστιβάλ, πρίν αποκτήσει την επιτυχημένη καί ευγενή μορφή του, στα εργαστήρια του Οικου Chopard.

Πράγματι, μέχρι το 1954, η Επιτροπή του Φεστιβάλ απένειμε ενα ‘Grand Prix du Festival International du Film’ στον καλύτερο σκηνοθέτη των διαγωνιζομένων ταινιών. Οι υποψήφιοι, παραλάμβαναν ενα έργο ενός μοντέρνου καλλιτέχνη της εποχής, οπως πίνακες ζωγραφικής η βάζα απο πορσελάνη Σεβρών. Δέν ειχε γεννηθεί ακόμη ο Χρυσός Φοίνικας. Από το 1954, ο Robert Favre Le Bret, Γενικός Διευθυντής, κάλεσε διαφορους κοσμηματοποιούς να του παρουσιάσουν σχέδια εμπνευσμένα από το μοτίφ τού φοίνικα, με αναφορά στούς φοίνικες της Κρουαζέτ καί το σημα της πόλης, δηλαδή τον φοίνικα πού παρουσιάζεται στό θυρεό της, υπενθυμίζοντας τον διάσημο θρύλο του Saint Honorat. Οταν το έτος 1000, το χωριό των Καννών, παραχωρήθηκε στο Αββαείο του Lerins πού βρίσκεται στο νησί Saint Honorat, στα ανοικτά των Καννών, ο φοίνικας πού ηταν το έμβλημα του Αββαείου, εγινε επίσης, το εμβλημα της πόλης. Ενας φοίνικας περήφανος καί νικηφόρος, σύμβολο του φοίνικα πάνω στον οποίο σκαρφάλωσε ο Saint Honorat ετσι ωστε η θάλασσα να μπορέσει να καθαρίσει το νησί από τα φίδια πού το μόλυναν. Το σχέδιο πού προτιμήθηκε ηταν εκείνο της σχεδιάστριας κοσμημάτων Lucienne Lazon, η οποία, σύμφωνα με εναν αλλο μύθο, ειχε σχεδιάσει τον φοίνικα από κοινού με τέσσερα χέρια μαζί με τον Ζάν Κοκτώ, πού εκείνη την εποχή ηταν Πρόεδρος της Επιτροπής καί σύμβουλος.

Η γέννηση ενός μύθου
Το 1955, ο πρώτος Χρυσός Φοίνικας, απονεμήθηκε στον Delbert Mann για την ταινία Marty. Την ίδια χρονιά εμφανίζεται ενας ακόμα μύθος: η Μπριζίτ Μπαρντό. Ομως, το 1964, αμφισβητήθηκε, και εξαφανίσθηκε για δέκα χρόνια. Το Φεστιβάλ ξαναγύρισε στην απονομή του Grand Prix και ενός διπλώματος. Τό 1968, τα γεγονότα του Μαίου, διέκοψαν τους εορτασμούς. Γιά πρώτη φορά στην ιστορία του Φεστιβάλ, δεν απονεμήθηκε κανένα βραβείο. Το 1974, ο Φράνσις Φόρντ Κόππολα, θα ειναι ο τελευταίος πού θα φύγει μέ ενα έργο τέχνης συνοδευόμενο από ενα τεράστιο δίπλωμα για την ταινία του Τhe Conversation.

O Φοίνικας ξαναεμφανίσθηκε το 1975 μετά από παροτρυνση του τότε Γενικού Διευθυντή Maurice Bessy, πού ηθελε να δώσει ζωή σ’αυτό το λαμπερό σύμβολο. Τοποθετείται σε ενα κόκκινο δερμάτινο κουτί, επενδεδυμένο με λευκό σουέτ. Στίς αρχές της δεκαετίας του 80, το στρογγυλεμένο σχήμα τού βάθρου οπου βρίσκεται, μετατρέπεται σταδιακά σέ πυραμίδα. Το 92, ο Thierry de Bourqueney, ξανασχεδιάζει τον Φοίνικα καί την βάση του, πού ηταν πιά απο κρύσταλο δουλεμένο στό χέρι.
Την επόμενη χρονιά, για πρώτη φορά στην ιστορία του Φεστιβάλ, μιά γυναίκα βραβεύεται με τον Χρυσό Φοίνικα. Με το ‘Μάθημα Πιάνου’, η νεοζηλανδή Τζέην Κάμπιον, ειναι μέχρι σήμερα η μοναδική γυναίκα πού τιμήθηκε με το βραβείο αυτό. Ο Gilles Jacob, Προεδρος του Φεστιβάλ από το 2001 μέχρι το 2014, θυμάται: ‘Η Τζέην ειναι φεμινίστρια, καί τόνισε οτι ηταν η πρώτη γυναίκα πού βραβεύθηκε μέ τον Χρυσό Φοίνικα. Την ονομάζω ‘Lady Palme d’Or’.

Το 1997, με την ευκαιρία των Πενήντα Χρόνων του Φεστιβάλ, ενας ειδικός Φοίνικας, απονέμεται στον Ινγκμαρ Μπέργκμαν, για το σύνολο τού έργου του, παρουσία εικοσιοκτώ αλλων σκηνοθετών πού είχαν τιμηθεί με το τρόπαιο αυτό.
Αυτή τήν ίδια χρονιά, καί ενώ ο Οικος Chopard ετοιμάζεται νά ανοίξει μιά μπουτίκ στην Κρουαζέτ, με επίσημες προσκεκλημένες την Eva Herzigova, την Ornella Muti καί την Carla Bruni, η Caroline Scheufele, Πρόεδρος καί Καλλιτεχνική Διευθυντρια της Chopard, ειχε την ιδέα να την εγκαινιάσει στη διάρκεια του Φεστιβάλ για να δημιουργήσει μία συνεργία ανάμεσα στά δύο αυτά γεγονότα. Ερχεται σέ επαφή μέ τους οργανωτές για να σκεφθούν μια πιθανή συνεργασία. Από τότε, οι δυό τους δέν χώρισαν ποτέ καί ενισχύουν συνεχώς τίς σχέσεις τους. ‘Στήν πρώτη-πρώτη συνάντησή μου με τον τότε Πρόεδρο του Φεστιβάλ, Pierre Viot, θυμάται η Caroline Scheufele, διακρίνω τον Φοίνικα ακριβώς πίσω του, στο γραφείο του. Του ζήτησα να τον δώ από πιό κοντά καί με ρώτησε αν ηθελα να του προτείνω μία νέα εκδοση, μιά νέα εμφάνιση. Ημουν ενθουσιασμένη καί ανέλαβα αυτο το έργο με μεγάλη θέρμη’.

Ο Χρυσός Φοίνικας διά χειρός Chopard : ενα πολύτιμο κόσμημα για την σημαντικότερη βράβευση.
Η Caroline Scheufele αποφάσισε να ελαφρύνει τον Φοίνια, δίνοντας του περισσότερο όγκο και βάθος, επιμένοντας στις νευρώσεις του κλαδιού και στα 19 φύλλα. Σχεδιάζει επίσης τό κλαδί μέ τέτοιο τρόπο που η βάση του τελειώνει σε σχήμα καρδιάς, ενα από τα εμβλήματα της κοσμηματοποιίας στην Chopard. Εξ αλλου, ο Φοίνικας, οντας το πλέον πολυπόθητο βραβείο στον χώρο της Εβδόμης Τέχνης, η Caroline Scheufele, επιθυμεί το βραβείο αυτό να βρίσκεται στό ύψος αυτού πού αντιπροσωπεύει: να ειναι πολύτιμο σε όλες τίς εννοιες τού όρου. Αν οι Φοίνικες του 1998 καί του 1999 ειναι από vermeil, ενα υπόστρωμα από επιχρυσωμένο ασήμι, η δεύτερη χιλιετία προσφέρει στον Φοίνικα την χρυσή του μορφή, βάρους 125 γραμμαρίων με 18 καράτια. Η Caroline Scheufele του προσθέτει μιά ακόμα πολύτιμη λεπτομέρεια: μια βάση από crystal de roche σκαλισμένο σάν διαμάντι μεγέθους σμαραγδιού. Ο Φοινικας παρουσιάζεται σε μιά δερμάτινη θήκη χρώματος μπλέ ρουά. Το 2001 μετά την απονομή στον Lars Von Trier για την ταινία ‘Χορεύοντας στο σκοτάδι’, ενθουσιασμένος σήκωσε στόν αέρα τον Φοίνικά του, με αποτέλεσμα νά πέσει στο πάτωμα, προστέθηκε μιά ασφάλεια στο κουτί.

Ο Marc Couttet, διευθυντής του τμηματος δημιουργίας Haute Joaillerie στην Chopard, σχολιάζει με ένθουσιασμό αυτήν την μετατροπή : ‘ Ο Φοίνικας τώρα είναι δυναμικός, χαρούμενος, ερωτευμένος με την καρδιά του σκαλισμένη στην βάση του κλαδιού, και τόσο γοητευτικός πάνω στό κρυστάλινο κρεβάτι του! Το cristal de roche πανω στο οποίο ακουμπάει ο Φοινικας, ειναι κάτι περισσότερο απο ένα σκηνικό. Ειναι το δίδυμο σύμβολο του βραβείου. Το σκληρό καί διαφανές υλικό, του κρυστάλου, δίνει την ατμόσφαιρα της ανταμοιβής καί της μοναδικότητας. Οι κηλίδες, οι φυσικές ρωγμές του κοσμήματος, ειναι ενδεικτικά καί αποκαλυπτικά της ατμόσφαιρας που επικρατεί για την ταινία η τον σκηνοθέτη πού βραβεύεται: διαυγής, παγωμένος, ομιχλώδης, διαταραγμένος, με μαντικές ικανότητες …’ Ειναι ο Φοίνικας οραματιστής?

Για να αποκτήσει ενα κρύσταλο με την ποιότητα καί το μέγεθος του τροπαίου, ο Marc Couttet και η ομάδα του ξεκινούν από ενα ακατέργαστο κομμάτι βάρους τουλάχιστον τριών κιλών πού πρέπει νά πριονιστεί, να κοπεί, να πάρει φόρμα και να γυαλιστεί μεσω διαφόρων διαδικασιών. Ειναι μιά ειδική μεταχείρηση με μεγάλο κόστος πού απαιτεί ιδιαίτερα εξειδικευμένες γνώσεις οι οποίες εγγυώνται την τελική μορφή του κοσμήματος που θά εχει ο Φοίνικας. Η κατασκευή του χρειάζεται επτά τεχνίτες και περίπου 40 ωρες ωρες εργασίας για να δημιουργηθεί το μοντέλο σε κερί, να μπεί σε γύψο σε φούρνο 760 βαθμών, να γίνει η εγχυση του χρυσού μέσα στό καλούπι, να γυαλιστεί καί να τοποθετηθεί στην βαση από cristal de roche.

Οι Φοίνικες καί οι μίνι Φοίνικες
Ηταν στην αρχή της νέας χιλιετίας που η Caroline Scheufele αποφάσισε να διορθώσει μια αδικία, κατασκευάζοντας μίνι Φοίνικες, τέλεια αντίγραφα του μεγάλου, για βραβεία ερμηνείας καλύτερου ανδρικού καί γυναικείου ρόλου οι οποίοι μέχρι τότε, επαιρναν ενα τιμητικό δίπλωμα. To 2006 μαλιστα, χρειάστηκαν νά πολλαπλασιασθούν οι μινι Φοίνικες, οταν η ταινία Days of Glory (5 ανδρες ηθοποιοί) καί Volver (εξι γυναίκες ηθοποιοι) βραβεύθηκαν με τα βραβεία ερμηνείας ομαδικώς. Καί τό 2013, χρειάστηκε νά κατασκευασθεί ο Χρυσός Φοίνικας εις τριπλούν οταν ο Στήβεν Σπίλμπέργκ καί η επιτροπή του, αποφάσισαν να βραβεύσουν από κοινού τον σκηνοθέτη Abdellatif Kechiche καί τίς δύο ηθοποιούς του, την Adèle Exarchopoulos καί την Léa Seydoux για την ταινία La vie d’Adèle. « Η απόφαση του Προέδρου Σπίλμπεργκ να επιβραβεύσει κατ’εξαίρεση δύο εξαιρετικές ηθοποιούς απονέμοντάς τους τούς Μεγάλους Φοίνικες πού συνήθως προορίζονται για την ταινία, ηταν μιά εξαιρετικά υπερβατική απόφαση!’ δήλωσε ενθουσιασμένος ο Gilles Jacob. Η Léa Seydoux δέν εχει ακόμα συνέλθει : « Ημουν πολύ ευτυχής πού συμπεριελήφθηκα σε ενα βραβείο μέ τόσο κύρος. Περίμενα ισως ενα βραβείο ερμηνείας για την Adele η τον Φοίνια για την ταινία αλλα οχι καί αυτόν τόν τριπλό Χρυσό Φοίνικα. Γιά μένα αυτό αποτελεί μιά αναγνώριση της δουλειάς μου, στην ταινία αυτή ειδικά αλλά και πιό γενικά χαιρετίζει την διαδρομή μου. Ειναι σάν αυτός ο Φοίνικας να επιβεβαιώνει την επιλογή μου νά γίνω ηθοποιός. Ειναι τό σύμβολο του Φεστιβάλ των Καννών οπως το φανταζόμουν από μικρί ενώ αγνοούσα οτι ηθελα νά γίνω ηθοποιός. Ειναι η εικόνα ενός φανταστικού, απίστευτου καί μυστηριώδους κόσμου. Τόν βλέπω κάθε μέρα : Bρίσκεται στον θρόνο της πάνω στό τζάκι μου!! »
Ο Thierry Frémaux, Γενικός Διευθυντής του Φεστιβάλ, περιγράφει την ανεκτίμητη αξία του Χρυσού Φοίνικα:
« Κάθε απονομή του Φοίνικα ειναι μοναδική καί θαυμάσια. Καί θα μπορούσα νά μετρήσω κάθε στιγμή κάθε χρονιάς. Οταν ενας Χρυσός Φοίνικας επιβραβεύει εναν μεγάλο δημιουργό, οπως στις περιπτώσεις των Malick, Haneke η Polanski ειναι εξαιρετικό γιατί δίνει την εντύπωση οτι το βραβείο των Καννών, παντρεύεται με την ιστορία. Ευχομαι να ειναι πάντα αυτό το Δισκοπότηρο που κάνει τους κινηματογραφιστές τρελούς από επιθυμία να το αποκτήσουν. Ευχομαι να συνεχίσει να επιβραβεύει μεγάλους καλλιτέχνες η να ανακαλύπτει τούς μελλοντικούς ταλαντούχους κινηματογραφιστές. »

Ενας Χρυσός Φοίνικας με βιώσιμη λάμψη

Το 2014, η Chopard επεκτείνει τήν δέσμευσή της στην ανάπτυξη της βιωσιμης πολυτέλειας πού ξεκίνησε με το The Journey to Sustainable Luxury πού δημιουργήθηε με την Livia Firth, ιδρύτρια του Eco Age, το οποίο παροουσιάσθηκε τον Μάιο του 2013 στη διάρκεια του 66ου Φεστιβάλ των Καννών. Ο ελβετικός Οικος, αποφασίζει να κατασκευάσει τον Χρυσο Φοίνικα από χρυσό « Fairmined », πού εξορρύσεται με σεβασμό στούς ανθρώπους καί στο περιβάλλον. « Ειμαι πολύ ευτυχής καί υπερήφανη πού ο Χρυσός Φοίνικας πού ξανασχεδίασα πρίν από 17 χρόνια, αυτό τό πασίγνωστο καί αναγνωρισμένο σύμβολο σέ ολο τόν κόσμο, μπορεί σήμερα νά κατασκευάζεται από ανιχνεύσιμο χρυσό πού εξορρύσεται με σεβασμό στούς ανθρώπους καί στο περιβάλλον. » δηλώνει η Caroline Scheufele. Ο Thierry Frémaux επικροτεί : « Το Φεστιβάλ των Καννών δέν βρίσκεται απομονωμένο από τόν υπόλοι πο κόσμο. Πίσω από το κόκκινο χαλί, την αιγλη και το μοναδικό πάθος για τον κινηματογράφο, υπάρχει η ηχώ της ζωής μας. Το θέμα της βιώσιμης ανάπτυξης ειναι στην καρδιά των ανησυχιών μας. Η ιδέα της Chopard να συμβάλει με τά ηθικά της κοσμήματα καί τον « Fairmined » χρυσό του Φοίνικα ειναι θεμελιώδης. Ειμαστε ευτυχείς καί υπερήφανοι πού ο χορηγός μας εχει τόσο ισχυρές απόψεις καί τόσο βαθειές πεποιθήσεις. »

Η πρώτη ταινία πού τιμήθηκε με Χρυσό Φοίνικα δια χειρός Chopard ηταν η ταινία ‘Η αιωνιότητα καί μία μέρα’ του ‘δικού’ μας Θόδωρου Αγγελόπουλου. Ενα όμορφο προαίσθημα τόσο μεγαλοπρεπώς ….αιώνιο.